Samarqand viloyati Samarqand shahar Bosh imom-xatibligi w w w . s a v a d - u l - a z a m . u z

Juma mav'izalari

28.05.2021 y. Islomda vatanparvarlik tushunchasi

 
 

بسم الله الرحمن الرحيم

اَلْحَمْدُ للهِ وَكَفَى، وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِهِ الْمُصْطَفَى، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أجْمَعِينَ، أَمَّا بَعْدُ

Muhtaram jamoat! Islomda Vatanga muhabbat bu – tug‘ilib o‘sgan yurtini e'zozlash, uning ravnaqi uchun bor imkoniyatini sarf qilishdir! Musulmon kishi Vatanini sevadi! Uning iqboli uchun harakat qiladi, uni himoya qiladi, xursand bo‘lsa – xursand, xafalik yetsa – qayg‘uradi.

Shuning uchun ham kishi o‘z yurtidan uzoqlashganda, uni qumsaydi va sog‘inadi. Islom tarixidan ma'lumki, Rasululloh sallallohu alayhi vasallam o‘z vatanlari  Makkai mukarramani yaxshi ko‘rar edilar.  U Zot yolg‘iz Allohga imon keltirishga da'vat qila boshlaganlaridan so‘ng Makka mushriklarining zulmlari haddan oshib, Rasulullohning jonlariga qasd qilish darajasiga borganlaridan so‘ngina Allohning buyrug‘iga binoan, Makkadan chiqib ketishga majbur bo‘ldilar. Chiqish vaqti kelganida, ko‘zlariga yosh oldilar, ko‘ngillari bo‘shab, Makkaga qarab shunday dedilar:

مَا أَطْيَبَكِ مِنْ بَلَدٍ، وَأَحَبَّكِ إِلَيَّ! وَلَوْلاَ أَنَّ قَوْمِي أَخْرَجُونِيْ مِنْكِ مَا سَكَنْتُ غَيْرَكِ

(رواه الإمامُ الترمذي عَنْ عَبْدِ اللهِ بن عباسٍ رضي الله عنهما)

ya'ni: (Ey Makka), sendan ko‘ra menga sevimliroq va suyukliroq shahar yo‘q! Agar qavmim meni sendan chiqarmaganida, aslo sendan boshqa joyni makon tutmasdim”  (Imom Termiziy rivoyatlari).

Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam Makkadan uzoqlashganlari sari unga bo‘lgan ishtiyoqlari ziyodalashib borardi. Shunda Alloh taolo Rasulullohning ko‘ngillarini ko‘tarib, Makkaga qaytib kelishlarini bashoratini berib, Qur'oni karimdagi quyidagi oyati karimani nozil qildi:

إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآَنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ ...

ya'ni: (Ey, Muhammad!) Albatta, Sizga (ushbu) Qur'onni farz qilgan zot, shak-shubhasiz, Sizni qaytish joyiga (Makkaga) qaytaruvchidir...” (Qasos surasi 85-oyat).

Shundan keyin Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam xotirjam safarlarini davom ettirdilar.

Insonning o‘z Vatani oldida bir necha vazifalari bo‘lib, ularning eng muhimlari uchtadir:

1. Vatanning haqqiga duo qilish. Chunki payg‘ambarlar o‘z vatanlari haqqiga duo qilganlar. Masalan, “Payg‘ambarlarning otasi” Ibrohim xalilulloh o‘z vatanlari bo‘lmish Makkai mukarrama haqiga Qur'oni karimda duo qilganlari bayon qilingan:

 وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آَمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آَمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآَخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

ya'ni: “Eslang, Ibrohim: “Ey, Rabbim, buni (Makkani) tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilariga (turli) mevalardan rizq qilib bergin!”, – deganida, Alloh: “(Ulardan) kofir bo‘lganlarini esa, biroz rizqlantirib, so‘ngra do‘zax azobiga mubtalo eturman. Bu o‘ta yomon oqibatdir”,  dedi” (Baqara surasi 126-oyat).

Rasululloh sallallohu alayhi vasallam ham Madinai munavvaraga borganlarida, uning haqqiga quyidagicha duo qildilar:

اللَّهُمَّ حَبِّبْ إلَيْنَا المَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أوْ أشَدَّ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا في صَاعِنَا وفي مُدِّنَا...

(رواه الإمامُ البخاري والإمام مسلم عن عائشة رضي الله عنها)

ya'ni: “Ey Alloh! Madinani bizga Makkani suyganimizdek yoki undanda ziyodaroq suyukli qilgin! Va uni toshu tarozusiga – so'u muddiga barakot bergin!” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari).

Ko‘rinib turibdiki, payg‘ambar alayhissalomlar yashab turgan yurtlariga tinchlik va rizq so‘radilar. Zero bu ikki ne'mat – Vatan farovonligi omillaridandir! U ikkisi yoki biri topilmasa, baxt saodat yo‘qoladi.

2. Vatan obodligi uchun moddiy va ma'naviy hissa qo‘shish. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday marhamat qildi:

 هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا

ya'ni: “U (Alloh) sizlarni yerdan paydo qilib, sizlarni uni obod etuvchi etdi (Hud surasi 61-oyat). Demak, inson yer yuzini, xususan yashab turgan yurtini, o‘z Vatanini obod qilishi – uning burchi hisoblanadi.

Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam shunday deganlar:

إِنْ قَامَتِ السَّاعَةُ وَفِي يَدِ أَحَدِكُمْ فَسِيلَةٌ، فَإِنِ اسْتَطَاعَ أَنْ لاَ تَقُومَ السَّاعَةُ حَتَّى يَغْرِسَهَا، فَلْيَغْرِسْها

(رواه الإمام البخاري عَنْ أَنَسٍ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ الله عَنْهُ)

ya'ni: “Qiyomat qoim bo‘lib qolsa-yu, biringizning qo‘lida ko‘chat bo‘lsa, u qoim bo‘lgunicha ekishga ulgursa, ekib qo‘ysin” (Imom Buxoriy rivoyatlari).

Hadisi sharifda inson o‘z hayotining oxirgi lahzasini ham g‘animat bilib, yashab turgan joyini obod qilish, uni gullab-yashnatishga targ‘ib qilinmoqda.

3. Vatanda fasod va buzg‘unchilik ishlari bilan mashg‘ul bo‘lmaslik. Bu haqda Qur'oni karimda shunday marhamat qilinadi:

 وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

ya'ni: “Yerni (Alloh xayrli ishlarga) yaroqli qilib qo‘ygandan keyin (unda) buzg‘unchilik qilmangiz! Unga (Allohga) ham qo‘rqinch va ham umid bilan duo qilingiz! Allohning rahmati ezgu ish qiluvchilarga yaqindir” (A'rof surasi 56-oyat).

Har bir shaxs o‘zi yashab turgan joyini ardoqlab, uni himoya qilishi – o‘z joni, moli, ota-onasi va farzandlarini himoya qilish hisoblanadi. Bu ish ulkan savob ekani haqida Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam shunday deganlar:

مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ نَفْسِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ

(رواه الإمام الترمذى عن سعيد بن زيد رضي الله عنه)

 ya'ni: “Moli, joni, dini va ahli ayolini himoya qilish yo‘lida halok bo‘lgan kishi shahidlik maqomini topadi” (Imom Termiziy rivoyatlari).

Kishi Vataniga xiyonat qilishi, undagi ota-onasi, farzandlari va xalqining qadriga yetmasligi, ularni o‘ylamasdan Vatanga qarshi qurol ko‘tarishi – islomdagi eng og‘ir gunoh va juda katta jinoyatdir!

Vatanni sevishimizga bir qancha sabablar bor. Jumladan, Alloh taolo taqdirimizni shu yerga bitdi. Shu Vatanda tug‘ilib o‘sdik, tarbiya topdik. Bu Vatanda eng sevimli qarindoshlarimiz, yaqinlarimiz yashashadi. Buning ziyodasiga bu zaminni son-sanoqsiz ulug‘ zotlar, Allohning do‘stlari vatan tutishgan.

Afsuski, ayrim Vatan qadriga yetmagan kimsalar, go‘yoki “hijrat qilish farz” degan soxta da'volarni qilib, oilasi bag‘rida tinch, osuda hayot kechirayotgan musulmonlarni o‘zga yurtlarga chiqib ketishga da'vat qilmoqda. Ammo bugungi kunda turli siyosiy kuchlarning qo‘lida qo‘g‘irchoq bo‘layotganlar dunyoning notinchlik hukm surgan va o‘zlari qo‘nim topgan mintaqalariga taassubga berilgan shaxslarni bir joyga jamlash va shu orqali xomiylarining rejalashtirilgan siyosiy maqsadlari yo‘lida harakatlanishmoqda.

Xususan, ular ilm-ma'rifatdan yiroq, johil kimsalarni o‘z atroflariga to‘plashga intilib, islom diyori bo‘lgan, azon aytiladigan, juma va hayit namozlari bemalol o‘qiladigan, xullas, islomning besh arkonlari emin-erkin ado etilib, musulmonchilik amalda bo‘lgan va o‘zlari tinchlik-xotirjamlikda hayot kechirayotgan vatanlarini tark etishga targ‘ib qilmoqdalar.

Buning oqibatlari esa hammamizga ayon. Shunday ekan, har birimiz Vatanimiz tinchligini qadriga yetib, uning obodligi va rivojlanishi yo‘lida o‘z hissamizni qo‘shishimiz, kundan-kunga ko‘payib borayotgan islohot va yutuqlariga shukr qilib, har xil yovuz niyatdagi kimsalardan uni ko‘z qorachig‘imizdek asrab-avaylashimiz, Vatan ravnaqi yo‘lida xizmat qilayotgan rahbar va yurtdoshlarimizning haqlariga duolar qilib, ibodatlarimizni o‘z vaqtida bajarib, umrguzaronlik qilishimiz maqsadga muvofiqdir.

Azizlar! Shuni ham ta'kidlash kerakki, inson o‘zi tug‘ilib o‘sgan vatanini qadriga yetishi, haqqiga duo qilishi va obodligiga hissa qo‘shishi bilan birga birinchi vatani bo‘lmish – jannatga borish sabab va omillarini bajarib, ularni unutmasligi zarur. Chunki Mulla Ali Qori rahmatullohi alayh o‘zlarining “Mirqotul mafotih” kitoblarida: “Insonning birinchi vatani  jannat” deganlar. Zero, Odam alayhissalom va Havvo onamiz birinchi jannatda yashaganlar va undan ma'lum sabablarga ko‘ra tushurilganlar.

Demak, biz hayotimiz davomida dunyodagi Vatanimizni obod qilish bilan birga, oxiratdagi vatanimizga ham zaxira qilib borishimiz darkor. Ulamolarimiz aytadilarki, kishi quyidagi amallarni qilishi bilan jannatga kirishi mumkin:

1. Yaxshi va solih amallarni qilish  jannatga kirishga sababdir. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday degan:

 وَالَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ  

ya'ni: “Imon keltirib, solih amallarni qilganlar esa, aynan ular jannat ahlidirlar va ular u yerda abadiy qoluvchilardir” (Baqara surasi 82-oyat).

2. Rostgo‘ylik va birovning haqqidan hazar qilish  jannatga kirishga sababdir. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday degan:

  قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا    

ya'ni: “Alloh dedi: “Bu kun sodiq (mo‘min)larga sodiqligi foyda beradigan kundir”. Ular uchun ostidan anhorlar oqib turadigan jannat bog‘lari bordir. (Ular) u yerda abadiy bo‘lurlar” (Moida surasi 119-oyat).

3. O‘zgalar bilan chiroyli muomala va husni xulqli bo‘lish  jannatga kirishga sababdir. Kishini jannatga kirishiga eng ko‘p sabab bo‘ladigan narsa haqida Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi va sallamdan so‘ralganda, O‘ Zot bunday dedilar:

تَقوى الله، وحُسن الخُلق

(رواه الإمام الترمذي) 

ya'ni: “Allohdan qo‘rqish va husni xulq – kishini jannatga kirishiga sababdir” (Imom Termiziy rivoyatlari).

4. Bilib-bilmasdan qilgan gunohlariga tavba qilish  jannatga kirishga sababdir. Bu haqda Alloh taolo Qur'oni karimda shunday degan:

 إِلَّا مَنْ تَابَ وَآَمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا

ya'ni: “Illo, imon keltirib, ezgu ishlarni qilgan zotlargina (bundan mustasnodir). Bas, ular jannatga kirurlar va ularga biror narsada nohaqlik qilinmas” (Maryam survasi 60-oyat).

5. Imkon qadar tilimizni zikru tasbihlar bilan mashg‘ul qilishimiz  jannatga kirishga sababdir. Bu haqda Ibn Mas'ud raziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Rasululloh sallallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Isro kechasi Ibrohim alayhissalomga yo‘liqdim. U zot: “Ey Muhammad, ummatingizga mendan salom ayting va jannatning tuprog‘i pok, suvi shirin va o‘zi tekis, o‘simligi “Subhanallohi valhamdu lillahi va laa ilaha illallohu vallohu akbar” ekanini ularga xabar bering”, dedilar”(Imom Termiziy rivoyatlari).

Alloh taolo barchamizni jannat ahllaridan aylab, tug‘ilib o‘sgan aziz va mo‘tabar Vatanimizni bundanda farovon, osmonini musaffo qilib, xalqimizni tinch va osuda aylab, ikki dunyo saodatiga musharraf aylasin! Omin!

 

"Islomda vatanparvarlik tushunchasi" nomli mav'izani yuklab olish (PDF formatda)


Kiritilgan vaqti: 26/05/2021 17:05;   Ko‘rilganligi: 71
 
Material manzili: https://www.savad-ul-azam.uz/oz/islam/juma/28052021-y-islomda-vatanparvarlik-tushunchasi
Chop etilgan vaqti: 30/11/2021 04:44