Samarqand viloyati Samarqand shahar Bosh imom-xatibligi w w w . s a v a d - u l - a z a m . u z

Ақийда

Ahli sunna val jamoaning Moturidiy va Ash'ariy ulamolari

 
 

Ma'lumki, Ash'ariylar Moturidiylar bilan birgalikda Muhammad sollallohu alayhi vasallamning «Savodul-A'zam» (katta jamoat) ummati nomi bilan birlashadi. Bu atamalar Imom Abul Hasan al-Ash'ariy rohimahulloh va Imom Abu Mansur al-Moturidiy rohimahullohning mazhablari paydo bo‘lgandan beri hozirgacha davom etmoqda. Odamlarning aksari shu yo‘lni tanlaganlar, xususan, mufassirlar, muhaddislar, faqihlar, usulchilar, mutakallimlar, ahli lug‘atlar, tarixchilar, sarkardalar, islohotchilar va hakazo... Ular Ash'ariy yoki Moturidiy yoki bu ikkisiga muvofiq bo‘lishgan va ularning manhajlaridan yurishgan. Quyida bularni bayon qilamiz:

• Tafsir va Qur'oni karim ilmlari ahli bo‘lgan ulamolardan:

1- Imom Abu Muhammad Sahl ibn Abdulloh Tustariy (283-hij. vafot etganlar).

2- Imom Zajjoj (310-hij. vafot etganlar).

3- Imom Tabaroniy (360-hij. vafot etganlar).

4- Imom Samarqandiy (373-hij. vafot etganlar).

5- Imom Ibn Abu Zamanin al-Molikiy (399-hij. vafot etganlar).

6- Imom Movardiy (450-hij. vafot etganlar).

7- Imom Qushayriy (465-hij. vafot etganlar).

8- Imom al-Vohidiy an-Naysoburiy (468-hij. vafot etganlar).

9- Imom Abu Muzaffar Sam'oniy (489-hij. vafot etganlar).

10- Imom Tojul-Qurro Mahmud ibn Hamza ibn Nasr Abul Qosim Burhoniddin al-Kirmoniy (505-hij. vafot etganlar).

11- Imom Bag‘oviy (516-hij. vafot etganlar).

12- Imom Ibn Atiyya (542-hij. vafot etganlar).

13- Imom Ibnul Arobiy (543-hij. vafot etganlar).

14- Imom Ibn Javziy (597-hij. vafot etganlar).

15- Imom ar-Roziy (606-hij. vafot etganlar).

16- Imom Qurtubiy (671-hij. vafot etganlar).

17- Imom Bayzoviy (685-hij. vafot etganlar).

18- Imom Nasafiy (710-hij. vafot etganlar).

19- Imom al-Xozin (741-hij. vafot etganlar).

20- Imom Abu Hayyon (745-hij. vafot etganlar).

21- Imom Ibn Odil Hanbaliy Dimashqiy No‘moniy (775-hij. vafot etganlar).

22- Imom Zarkashiy (794-hij. vafot etganlar).

23- Imom Feruzobodiy (817-hij. vafot etganlar).

24- Imom Ibn al-Jazariy (833-hij. vafot etganlar).

25- Imom Nizomiddin Hasan ibn Muhammad ibn Husayn al-Qimmiy Naysoburiy (850-hij. vafot etganlar).

26- Imom al-Mahalliy (864-hij. vafot etganlar).

27- Imom Sa'olabiy (875-hij. vafot etganlar).

28- Imom al-Baqo'iy (885-hij. vafot etganlar).

29- Imom Muhammad ibn Abdurrohman al-Iyjiy Shofe'iy (905-hij. vafot etganlar).

30- Imom Suyutiy (911-hij. vafot etganlar).

31- Imom Abu Sa'ud (982-hij. vafot etganlar).

32- Imom ash-Shihob al-Xoffajiy (1069-hij. vafot etganlar).

33- Imom Zarqoniy (1122-hij. vafot etganlar).

34- Imom Bursaviy (1127-hij. vafot etganlar).

35- Imom Jamal (1204-hij. vafot etganlar).

36- Imom Ibn Ajiyba (1224-hij. vafot etganlar).

37- Imom Soviy (1241-hij. vafot etganlar).

38- Imom Olusiy (1270-hij. vafot etganlar).

39- Imom Murog‘iy (1371-hij. vafot etganlar).

40- Imom Tohir ibn Oshur (1393-hij. vafot etganlar).

41- Imom Sha'roviy (1419-hij. vafot etganlar).

42- Imom Vahba Zuhayliy (1436-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

• Hadis va hadis ilmlari ulamolaridan:

1- Imom Xattobiy (388-hij. vafot etganlar).

2- Imom Hokim (405-hij. vafot etganlar).

3- Imom Ibn Furak (406-hij. vafot etganlar).

4- Imom Abu Nu'aym Isfahoniy (430-hij. vafot etganlar).

5- Imom Ibn Battol (449-hij. vafot etganlar).

6- Imom Bayhaqiy (458-hij. vafot etganlar).

7- Imom Xatib al-Bag‘dodiy (463-hij. vafot etganlar).

8- Imom Mozariy (536-hij. vafot etganlar).

9- Imom Qozi Iyoz (544-hij. vafot etganlar).

10- Imom Ibn Asokir (571-hij. vafot etganlar).

11- Imom Munziriy (601-hij. vafot etganlar).

12- Imom Muhammad ibn Said ibn Yahyo ibn Dabbisiy al-Vositiy (637-hij. vafot etganlar).

13- Imom Ibn Saloh (643-hij. vafot etganlar).

14- Imom Abul Abbos Qurtubiy (656-hij. vafot etganlar).

15- Imom Izz ibn Abdussalom (660-hij. vafot etganlar).

16- Imom Muhammad ibn Abdulloh ibn Molik (672-hij. vafot etganlar).

17- Imom Navaviy (676-hij. vafot etganlar).

18- Imom Ibn Munayyir (683-hij. vafot etganlar).

19- Imom Ibn Daqiq al-Iyd (702-hij. vafot etganlar).

20- Imom Ibn Zamlakoniy (727-hij. vafot etganlar).

21- Imom Ibn Jamoa (733-hij. vafot etganlar).

22- Imom Abdulkarim ibn Abdunnur ibn Munayyir al-Halabiy (735-hij. vafot etganlar).

23- Imom Mizziy (742-hij. vafot etganlar).

24- Imom Zayla'iy (743-hij. vafot etganlar).

25- Imom Salohiddin Xalil ibn Kaykaldiy al-Aloiy (761-hij. vafot etganlar).

26- Imom Ahmad ibn Ahmad Kurdiy (763-hij. vafot etganlar).

27- Imom Muhammad ibn Bahodir Zarkashiy (794-hij. vafot etganlar).

28- Imom Umar ibn Aliy ibnul Mulaqqiy (805-hij. vafot etganlar).

29- Imom al-Iroqiy (806-hij. vafot etganlar).

30- Imom Haysamiy (807-hij. vafot etganlar).

31- Imom Abu Zur'a al-Iroqiy (826-hij. vafot etganlar).

32- Imom Muhammad ibn Abu Bakr Dimomiyniy (827-hij. vafot etganlar).

33- Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Xolfa al-Vishtoniy al-Ubayi al-Molikiy (728-hij. vafot etganlar).

34- Imom Burhoniddin ibn Muhammad ibn Xalil al-Halabiy Sibt ibn al-Ajamiy (841-hij. vafot etganlar).

35- Imom Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad Marzuq al-Hafiyd (842-hij. vafot etganlar).

36- Imom Muhammad ibn Ahmad ibn Muso al-Kafiyriy (846-hij. vafot etganlar).

37- Imom Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Muso Shofe'iy al-Hanbaliy (846-hij. vafot etganlar).

38- Imom Ibn Hajar Asqaloniy (852-hij. vafot etganlar).

39- Imom Mahmud ibn Ahmad al-Ayniy Badriddin Abu Muhammad (855-hij. vafot etganlar).

40- Imom Saxoviy (902-hij. vafot etganlar).

41- Imom Suyutiy (911-hij. vafot etganlar).

42- Imom Abul Abbos Shihobiddin Ahmad ibn Muhammad ibn Abu Bakr ibn Abdulmalik Qastaloniy Qutaybiy al-Misriy (923-hij. vafot etganlar).

43- Imom Ibn Allon (1057-hij. vafot etganlar).

44- Imom Munoviy (1031-hij. vafot etganlar).

45- Imom Mulla Aliy al-Qoriy (1014-hij. vafot etganlar).

46- Imom Bayquniy (1080-hij. atrofida vafot etganlar).

47- Imom Sindiy (1136-hij. vafot etganlar).

48- Imom Zabiydiy (1205-hij. vafot etganlar).

49- Imom Aliy ibn Sulaymon al-Bajma'aviy Mag‘ribiy Molikiy (1298-hij. vafot etganlar).

50- Imom Laknaviy (1304-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

• Fiqh va Usulul-fiqh ulamolaridan:

Hanafiylardan:

1- Imom Jassos (370-hij. vafot etganlar).

2- Imom Abu Lays Nasr ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ibrohim Samarqandiy (373-hij. vafot etganlar).

3- Imom Abdulaziz Buxoriy (449-hij. vafot etganlar).

4- Imom Bazdaviy (482-hij. vafot etganlar).

5- Imom Saraxsiy (552-hij. vafot etganlar).

6- Imom Kosoniy (587-hij. vafot etganlar).

7- Imom Marg‘inoniy (593-hij. vafot etganlar).

8- Imom Zayla'iy (743-hij. vafot etganlar).

9- Imom Kamol ibn Humom (861-hij. vafot etganlar).

10- Imom Ibn Amir al-Haj (879-hij. vafot etganlar).

11- Imom Ibn Nujaym (970-hij. vafot etganlar).

12- Imom Shurunbuloniy (1069-hij. vafot etganlar).

13- Imom Haskafiy (1088-hij. vafot etganlar).

14- Imom Ibn Obidiyn (1252-hij. vafot etganlar).

15- Imom Ahmad ibn Muhammad ibn Ismoil Tahtoviy al-Hanafiy (1231-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

Molikiylardan:

16- Imom Ibn Rushd (520-hij. vafot etganlar).

17- Imom Ibn Hojib (644-hij. vafot etganlar).

18- Imom Qurofiy (684-hij. vafot etganlar).

19- Imom Ibn Jizziy (708-hij. vafot etganlar).

20- Imom Ibn al-Haj (737-hij. vafot etganlar).

21- Imom Shotibiy (790-hij. vafot etganlar).

22- Imom Sannusiy (895-hij. vafot etganlar).

23- Imom Zarruq (899-hij. vafot etganlar).

24- Imom Dirdiyr (1201-hij. vafot etganlar).

25- Imom Zarqoniy (1122-hij. vafot etganlar).

26- Imom Nafaroniy (1125-hij. vafot etganlar).

27- Imom Dasuqiy (1230-hij. vafot etganlar).

28- Imom Ibn Aliysh (1299-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

Shofe'iylardan:

29- Imom Ibnu-n Naqiyb (451-hij. vafot etganlar).

30- Imom Juvayniy (478-hij. vafot etganlar).

31- Imom G‘azzoliy (505-hij. vafot etganlar).

32- Imom Isfiroiyniy (418-hij. vafot etganlar).

33- Imom Boqilloniy (403-hij. vafot etganlar).

34- Imom Sheroziy (476-hij. vafot etganlar).

35- Imom Mutavalliy (478-hij. vafot etganlar).

36- Imom Sam'oniy (562-hij. vafot etganlar).

37- Imom Roziy (606-hij. vafot etganlar).

38- Imom Rofi'iy (623-hij. vafot etganlar).

39- Imom Omidiy (631-hij. vafot etganlar).

40- Imom Ibn Saloh (643-hij. vafot etganlar).

41- Imom Izz ibn Abdussalom (660-hij. vafot etganlar).

42- Imom Navaviy (676-hij. vafot etganlar).

43- Imom Bayzoviy (685-hij. vafot etganlar).

44- Imom Ibn Daqiq al-Iyd (702-hij. vafot etganlar).

45- Imom Ibn Ruf'a (710-hij. vafot etganlar).

46- Imom Tojiddin Subkiy (771-hij. vafot etganlar).

47- Imom Azra'iy (783-hij. vafot etganlar).

48- Imom Husoniy (829-hij. vafot etganlar).

49- Imom Ibnu-l Maqorriy (837-hij. vafot etganlar).

50- Imom Romliy (844-hij. vafot etganlar).

51- Imom Mahalliy (864-hij. vafot etganlar).

52- Imom Zakariyyo al-Ansoriy (926-hij. vafot etganlar).

53- Imom Ibn Hajar al-Haytamiy (974-hij. vafot etganlar).

54- Imom Sharbiyniy (977-hij. vafot etganlar).

55- Imom Bajiyromiy (1221-hij. vafot etganlar).

56- Imom Bayjuriy (1276-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

• Lug‘at ilmi ahlidan bo‘lgan ulamolar:

1- Imom Jurjoniy (417-hij. vafot etganlar).

2- Imom Ibnu-l Anbariy (377-hij. vafot etganlar).

3- Imom Suyutiy (911-hij. vafot etganlar).

4- Imom Ibn Molik (672-hij. vafot etganlar).

5- Imom Ibn Aqiyl (513-hij. vafot etganlar).

6- Imom Ibn Hishom (761-hij. vafot etganlar).

7- Imom Ibn Manzur (711-hij. vafot etganlar).

8- Imom Feruzobodiy (817-hij. vafot etganlar).

9- Imom Zabiydiy (1205-hij. vafot etganlar).

10- Imom Ibn Hojib (644-hij. vafot etganlar).

11- Imom al-Azhariy (370-hij. vafot etganlar).

12- Imom Abu Hayyon (745-hij. vafot etganlar).

13- Imom Ibn Foris (395-hij. vafot etganlar).

14- Imom Kafaviy (990-hij. vafot etganlar).

15- Imom Ibn Ojurum (723-hij. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa ulamolar.

• Sarkardalardan:

1- Nuriddin Shahid (1174-mil. vafot etganlar).

2- Salohiddin Ayyubiy (589-hij. vafot etganlar).

3- Muzaffar Qutz (658-hij. vafot etganlar).

4- Zohir Beybars (676-hij. vafot etganlar).

5- Sulton Muhammad Fotih (1481-mil. vafot etganlar).

...va shu kabi boshqa sarkardalar.

Ushbu zabardast kishilar bugun ba'zi bir toifalar inkor qilayotgan va qarshi chiqayotgan «tanzih» - Alloh taoloni maxluqotlariga o‘xshatishdan poklash e'tiqodida bo‘lishgan. Turos ilmida va zafarli tariximizda asosiy bo‘g‘im vazifasini bajaradigan ushbu zotlardan yuz o‘giradigan bo‘lsak, dinni to‘g‘ri anglashda kimga murojaat qilamiz?! Kim bizga tayanch vazifasini bajarib beradi?!

“Ahli sunna val jamoaning aqida maktablari Moturidiya va Ash'ariya mazhablaridir!”.

Laa havla va laa quvvata illa billah!

Tuzuvchi: Ustoz Doktor Aliy Shoziliy

Tarjimon: Abdussami Xayrulloh

Manba: sammuslim.uz


Kiritilgan vaqti: 06/03/2021 11:48;   Ko‘rilganligi: 152
 
Material manzili: https://www.savad-ul-azam.uz/oz/islam/aqidah/ahli-sunna-val-jamoaning-moturidiy-va-ashariy-ulamolari
Chop etilgan vaqti: 06/12/2021 23:26